Nonnema, quanno ci zampéttévo ntórno da criatura pe famme reccóntà qua faóla, spisso me reccóntéva chélla d’Eleuterio, ruca e fraffalla. Sèmpe listéssa, e sèmpe co qqua cósa de nóvo. E jé cómme lècio, tutte le òte, a ócca ntrópèrta, ppinotizzato a sentilla.
Nonna reccóntéva ca a lla Pace, a Cori Mónte ci bbitéva nó bbéglio recazzo. De nome ficéva Eleuterio. Bbitéva canto lla casa nna stréja che nn’era cattiva ma própia nzóppórtéva chi deggiorno ficéva cagnara, nó lla ficèva ddórmì. Ójéva sta reposata ca la notte essa stessa ténéva da ì’ ggirènno a ffa casino. Ma niciuno, a coménzà da i parénti, era bbóno a fa sta’ carmo Eleuterio, quinicianni. Era puro no capobbanna ca isso stisso reccóntéva storie e tutti j’ari uttari cci stévano ntórno. Sonnéva, e lo reccóntéva, ca na ti ll’ara se sarìa misso a ggirà jo munno. Prima prò ójéva ì’ a Monte Lupone ca jo patre vettorale ci diceva ca era no pósto da ndó la vista lévéva jo fiato.
Dóppo na jórnata de cagnara pe lla Pace Eleuterio spariscé. Jo cerchénno dapéttutto. Gnó retrovénno. A lla fine amici e famiglia pénzénno ca davéro chio matto se l’era cóta peggirà jo munno. Niciuno pénzé ca la stréja s’era ncazzata e c’era fatta na fattura. J’era tramutato a èsse ruca ntróménte Eleuterio stéva arubba fenucchij a j’órto Cecca. Isso, mméce de mpaurisse, coménzé a pénzà cómme pprofittà de chéllo cc’era sóccésso. Decidé de ì’ a Monte Lupó a vété i panorami perluminati da jo patre. Struscènno struscènno rivata a Tirinzagna ncrócé na matónnèlla che cci ddimanné: “Ndó va ddéssi?” La ruca ci responné: “è da quanno so nnata che me sònno de sta ncima a nna montagna. Vaglio a Monte Lupó. Diceno che se véte jo paradiso”. “Tu si mmatta! Zzéca cómme sì quanno mmà’ ci rivi? No sasso pe ttì è ggià montagna, na péscòla nó mare. Na fratta cómme la ntrapassi?” La matónnèlla conzigliéva, ma la ruca ggià nna sentéva ppiù. Ppiù nnanzi, a jo Rinzaturo, ncóntré na lèpre che cci dicé “perché va facènno tutta ssa fatìa? Ndó ó ì?” La ruca puro a essa reccónté jo sunno. La lèpre ridènno a crepapèlle ci dicé “ma se jé manco co lle zzampe e la velocità ttégno nzó mmà’ penzato de rivacci, tu cómme ci pó rénnéscì?”. Ma la ruca ggià stéva lontana. La lèpre remané a guardalla llóntanasse. Cam mina e cammina rivata a lle Fòsse ncóntré ari limali: zzichi e russi, racèrte, cavagli, ciammaruche, talépe, lapi, ólepe. Tutti a dicci “nci pómmà’ rivà co ssó passo, tróppa fatìa, mo èta fa puro la rezzeccata lle Favéta. Fermate!”. La ruca Eleuterio nzéntéva! Jé ncóra nnanzi. Quasi fenite le Favéta, se senté stracca morta. Se rénné cunto ca tenéva reposasse na cria. Se facé na spèce de nnido sotto nn’arbiro de fao. Pénzé èsse ppiù mméglio ddòrmisse tutta la notte e lla mmatina dóppo recoménzà a camminà.
Ma la mmatina nzé repiglié. Se mòrze. Passé quache dì. I limali cci passévano canto, pérprèssi, se fermévano na criòzza a remirà lo remaso de chélla póra ruca. Sparza la óce tutti chigli ppotévano jévano a véte. Sapevano de jo sunno lla ruca. Dicevano ca era stata matta a ccercà de rivà ncima a Monte Lupó. Sotto j’arbiro de fao stéva a fenì de conzumasse lo remaso lla ruca, limale zzicóttiglio co nó sunno ranne ppiù de jo munno. Ma na mmatina, i résti lla ruca, a llo mpróviso, pe nna strana maggìa se róprénno, ci nnésce n’aro limale ppiù bbéglio lla ruca: occhij ranni, scélluzze colorate, ncapo dó spèci d’antenne, se móvéva. Era nata na fraffalla, bbèlla, colorata. Móvé le scélluzze, s’arzé da péttéra, ólé e ttòcca ncélo. I limali ntórno a compatì la ruca, se ncanténno mpampaniti denanzi a chio miracolo. Perzinènte jo fao ci remase.
La fraffalla co nnó gnènte rivé ncélo, ttravérzé le Favéta e rivé a lla pónta de Monte Lupone. Eleuterio, ruca ddeventata fraffalla, isso stisso remané. Jo còre prò ci bbattéva de cónténtizzi. Jo sunno s’era fatto reartà. La volontà e lla fantasia, usate bbè, pe fa lo bbè sé, o chéllo ‘gl’ari, véncéno paure e ffatìe, tutte le difficórtà.
Da Monte Lupó se vetéva no munno bbéglio, sterminato, e jo mare che facéva pénzà a jo nfinito. Ma mentre la fraffalla própia da lla pónta lla montagna se godéva jo spettacolo n’ara cósa sóccèsse. Tutta na bòtta la fraffalla spariscé. A jo pósto sé se retróvé ssiso Eleuterio. Pe ppó nci scróppié jo còre pe lle cónténtizzi. Nci mésse nné aro nné quanno e ttòcca de córza allabballe. Rivé a lla Pace. Manco isso se rénné cunto cómme. Famiglia e compagni dapó i pianti de disperazzió coménzénno co i pianti de felicità. Tutti a ócca e ócchij ntrópérti nzé stracchévano de fasse reccóntà l’aventura da Eleuterio che nfacé ppiù cagnara. La stréja era sparita. Isso jé a lla scòla ’glio Micco. Se ficé carzolaro capaciòtto, carmo, bbóno. Le scarpe fficéva erano forti e nn’erano care. A Eleuterio ci vastéva lo póco pe ccampà. Tenéva na storia da reccóntà e la voglia de dà corraggio a tutti. Óstinazziù e sunni bbóni póó fa miracoli. E chi mma’ sio pò scórdà Eleuterio, ruca e fraffalla sugnaturi, pó carzolaro recercato e de bbòn prézzo.
Pietro Vitelli
Il Corace - Magazine 